Notizie storiche
a cura di Francesco Sguazzin
Recentemente, proprio nelle vicinanze dei boschi di Muzzana, sono
venuti alla luce dei reperti i quali indirizzano verso l'affascinante
ipotesi di insediamenti di gruppi umani neolitici nella zona. Non
è improbabile si sia trattato all'inizio di raccoglitori-cacciatori,
anche perché la foresta doveva essere ben ricca di selvaggina
e di prodotti naturali (erbe, frutti selvatici, funghi, ecc.).
 |
 |
Una zona
umida del Bosco
BAREDI, ricca di muschi |
Uno scorcio
del bosco con FARNIA (Quercus pedunculata) |
 |
 |
Bosco d'inverno.
La rampicante clematide (Clematis vitalba)
adagiata su un ramo di nocciolo (Corylus avellana) |
La parassita
bruciafava
squamosa (Lathraea squamosa) |
Certamente le prime brutte esperienze con le terribili Amanita
phalloides e Amanita pontherina, con le velenose bacche del mezereo
(Daphne mezereum) e dell'uva di volpe (Paris quadrifolia) devono
averle fatte, spinti dalla fame o dalla curiosità, i nostri
progenitori di 6000 anni fa o giù di lì. La memoria
storica di ciò che, molto verosimilmente, sarà accaduto
a qualcuno di loro, consente ora a noi di evitare pericolose esperienze.
Che i boschi siano sempre stati un elemento del panorama del paese
lo testimonia il più antico documento scritto riguardante
Muzzana e risalente al 21 gennaio dell'anno 824
d.C.. Si tratta di un diploma che registra la donazione alla Chiesa
di Aquileia di alcuni beni siti in Muzzana e in Cilli nella Schiavonia
e fino allora in possesso del Patriarca Massenzio. Eccone il testo
integrale (E. MOHLBACHER - V. JOPPI, 1884):
“In nomine domini dei et salvatoris nostri Jesu Christi.
Hludovicus divina ordinante providentia imperator augustus. Si de
beneficiis a deo nobis conlatis locis deo dicatis quiddam conferimus,
hoc nobis et ad stabilitatem imperii nostri et ad anime nostre salutem
pertinere non dubitamus. Iccirco comperiat omnium fidelium sancte
dei ecclesie nostrorumque presentium (scilicet et futurorum industria
), quia placuit nobis quasdam res proprietatis nostre que sunt in
finibus Forojuliensibus in villa sine fundo Muciano cum domibus
casalibus edificiis terris vineis pratis siluis necnon et in finibus
Sclavinie in loco qui dicitur Zellia manentes viginti, quemadmodum
hos manentes primum Kadola et postea Baldricus fideles nostri Maxentio
patriarche beneficiaverunt, ecclesie sancte Aquileiensi ubi deo
auctore predictus Maxentius patriarcha preest sollemni donatione
tradere et nostro iure in ius et potestatem predicte ecclesie conferre.
Villam hanc vero sive fundum Mucianum necnon et hos manentes viginti
qui sunt in Zellia cum omnibus ad se presenti tempore juste et legaliter
pertinentibus et cum omnibus suprapositis, quemadmodum usque modo
predictus Maxentius fundum Mucianum per nostrum beneficium habuit,
et manentes viginti qui sunt in Zellia (a) predictis fidelibus nostris
Baldrico et Kadola habuit, ita abhinc in futurum predicta sancta
mater ecclesia Aquileiensis per hoc nostrum traditionis preceptum
eiusque rectores habeant teneant atque possideant vel quicquid exinde
ecclesiastico iure facere vel iudicare voluerint libero in omnibus
potiantur arbitrio faciendi quicquid elegerint. Et ut hoc auctoritatis
nostre preceptum inviolabilem atque inconvulsum obtineat effectum,
manu propria subter eam firmavimus et anuli nostri impressione signari
iussimus.
Signum (M.) Hludovici piissimi augusti. Dorandus diaconus advicem
Fridugisi recognovi. Data XII kal. februarii anno Christo propitio
X imperii domni Hludovici piissimi augusti, indictione II. Actum
Verni in palatio regio in dei domine feliciter amen”.
Il «fundo muciano» è proprio Muzzana in quanto
in un altro documento datato 28 ottobre 1171 e
stilato nella sacrestia (in sacrario ) della basilica di Aquileia
il patriarca Vodolrico II concede a Udalrico, marchese di Attems,
la giurisdizione su una «villam que Muzana vocatur»
con l'obbligo della prestazione di un «servitium» in
vino e denaro e di un'elemosina ai poveri. Vale la pena di rileggere
anche questo scritto, conservato nell'Archivio Capitolare di Udine,
che testimonia, tra l'altro, l'esistenza nell'ambito del paese di
Muzzana e delle zone ad esso limitrofe, di attività strettamente
legate alla particolare natura del territorio. Parla infatti di
vigne, mulini, campi, prati, boschi, paludi, caccia e pesca (P.
PASCHINI, 1915).
“In nomine sancte et individue trinitatis, amen. Nos quidem
Volricus dei gratia sancte Aquilegensis ecclesie patriarcha et apostolice
sedis legatus cunctis christifidelibus tam futuris quam presentibus
notum esse volumus qualiter uillam que Muzana uocatur secundum privilegium
domini Popponis pie recordations patriarche in predio canonicorum
Aquileiensis ecclesie constitutam, ab his qui eam invaserant et
violenter per multa tempora tenuerant, cum magno labore expedivimus
et eam cum massariciis, famulis, vineis, molendinis, campis, pratis,
siluis, venatione, piscatione, aquis et aquarum ductibus, paludibus,
introitibus et exsitibus, cultis et incultis et cum omnibus pertinentiis
eius in remedium anime nostre et antecessorum nostrorum, dilectis
fratribus nostris prefatis canonicis in perpetuum proprietario iure
habendam et possidendam super altariolum aureum tradidimus, eisque
iusticiam eorum recognovimus et (privilegium ) prefati Popponis
per hoc corroboravimus et sta (tuimus ut preposit )us eorundem causuicorum
qui pro tempore fuerit ..... iurisdictionem in eadem villa habeat
……….. in die consecrationis nostre, pro .....
anniversario nostro cuicumque fratrum ……. urnam vini
et VIII denarios ....... bonum servicium et c. pauperibus ……
de redditibus eiusdem ville omni occasione remota ministret. Quod
si non fecerit, nihil iuris in eadem villa habeat. Sic canonici
eam quiete possideant. Ministerialem quoque nostrum Herbordum de
Faedis eisdem canonicis nuncium intromittende possessionis assignavimus
ita ut post obitum consanguinei nostri Volrici marchionis de Attens,
cui usum fructum eiusdem ville tantum in vita sua concesseramus,
in possessionem ipsius ville inducat. Quod quidem ut verius concessum
et inconvulsum in evum permaneat, presentem paginam inde conscribi
et sigillo nostro corroborari fecimus. Actum est Aquileie in sacrario
anno domini M.C.LXXI, indict. V. festo sanctorum Symonis et Jude.
presidente domino Alexandro papa et regnante domino Friderico imperatore.
Interfuerunt vero Volricus Aquileiensis archidiaconus. Luiprandus
decanus, Romulus magister scolarum, Hermannus thesaurarius, Henricus
de Glemona et predictus Herbordus”.
|